PMDD en trauma: Hoe ingrijpende ervaringen je zenuwstelsel en cyclus beïnvloeden

Gepubliceerd op 5 november 2026 om 12:51

PMDD en trauma komen opvallend vaak samen voor, al wordt die verbinding in de reguliere zorg nog lang niet altijd gelegd. Misschien merk je bij jezelf dat de emoties in de weken voor je menstruatie niet alleen heftig zijn, maar ook heel oud en diep aanvoelen. Alsof elke kleine opmerking of tegenslag je direct terugwerpt in een gevoel van onveiligheid, afwijzing of paniek.

Dat is geen toeval. Wetenschappelijk onderzoek laat steeds duidelijker zien dat ingrijpende ervaringen uit het verleden invloed hebben op hoe je stresssysteem en je hormoonhuishouding op elkaar reageren.

In dit artikel onderzoeken we het verband tussen PMDD en trauma. Je leest wat wetenschappelijk onderzoek hierover laat zien, hoe de inzichten van arts en trauma-expert dokter Gabor Maté een heel nieuw licht werpen op je zenuwstelsel, en hoe je op een zachte manier de lading van die oude pijn afhaalt.

 

Wat wetenschappelijk onderzoek zegt over PMDD en trauma

Het is belangrijk om één ding meteen helder te stellen: trauma veroorzaakt op zichzelf geen PMDD. De basis blijft een biologische gevoeligheid van je hersenen voor normale hormoonschommelingen. Toch blijkt uit onderzoek dat de link tussen PMDD en vroegkinderlijk trauma enorm groot is.

In 2022 publiceerden onderzoekers van Monash University in Australië, onder leiding van professor Jayashri Kulkarni, een belangrijk onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Australasian Psychiatry. De uitkomst was veelzeggend: maar liefst 83 procent van de onderzochte vrouwen met PMDD gaf aan minstens één vorm van vroegkinderlijk trauma te hebben meegemaakt. Denk hierbij aan emotionele verwaarlozing, fysiek geweld of seksueel misbruik in de jeugd.

Daarnaast zagen onderzoekers een duidelijk cumulatief effect. Hoe meer ingrijpende gebeurtenissen iemand in haar jonge jaren heeft meegemaakt, hoe zwaarder de klachten in de tweede helft van de cyclus vaak worden ervaren. Je stresssysteem is door die eerdere ervaringen al zwaarder belast, waardoor de biologische schommelingen rondom je eisprong nog harder binnenkomen.

 

Wat bedoelen we eigenlijk met vroegkinderlijk trauma?

Bij het woord trauma denken veel mensen meteen aan een groot, eenmalig ongeluk of geweld. Natuurlijk valt dat eronder, maar trauma is veel breder dan dat. Trauma gaat eigenlijk niet over de gebeurtenis zelf, maar over wat er op dat moment in jou gebeurde terwijl je er als kind alleen voor stond en niemand je hielp om die spanning te verwerken.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Emotionele verwaarlozing. Opgroeien in een gezin waar weinig ruimte was voor jouw gevoelens, of waar je altijd op je tenen moest lopen om de sfeer goed te houden.
  • Je niet gezien of gehoord voelen. Het gevoel dat je jezelf moest aanpassen of wegcijferen om liefde, veiligheid of goedkeuring te krijgen.
  • Langdurige onveiligheid of stress. Gepest worden op school, een vechtscheiding van je ouders, opgroeien bij een ouder die zelf emotioneel niet beschikbaar was, of jarenlang over je eigen grenzen heen gaan.

Al deze ervaringen slaan zich niet alleen op als een herinnering in je hoofd, maar vooral als een constante overlevingsstand in je lichaam en je onbewuste.

De inzichten van dokter Gabor Maté: overleven en een gevoelig zenuwstelsel

Om nog beter te begrijpen hoe PMDD en trauma op elkaar inwerken, zijn de inzichten van de bekende arts en auteur dokter Gabor Maté ontzettend waardevol. Hoewel hij niet specifiek over PMDD heeft geschreven, sluit zijn visie uit onder andere zijn werk over AD(H)D en trauma naadloos aan op wat er in een brein met PMDD gebeurt.

Gabor Maté legt uit dat wanneer een jong kind opgroeit in een omgeving die emotioneel onveilig voelt, het brein en het zenuwstelsel zich aanpassen om te overleven. Een kind zit namelijk klem tussen twee basisbehoeften: de behoefte aan hechting (liefde en zorg van de ouders) en de behoefte aan authenticiteit (trouw blijven aan je eigen gevoelens en grenzen).

Omdat een kind volledig afhankelijk is van zijn omgeving en niet zomaar weg kan lopen, kiest het brein altijd voor hechting. Je leert om je eigen authentieke gevoelens (zoals boosheid, verdriet of protest) weg te drukken om de verbinding met je ouders of verzorgers niet kwijt te raken. Tegelijkertijd ontwikkelt je brein een extreem gevoelig zenuwstelsel dat voortdurend de omgeving scant op gevaar, afwijzing of spanning.

Wat gebeurt er als je hormonen veranderen?

Volgens deze zienswijze blijft dat overgevoelige zenuwstelsel en die gewoonte om jezelf weg te cijferen ook in je volwassen leven actief. In de eerste twee weken van je cyclus heb je meestal genoeg energie en veerkracht om dat alarmsysteem onder controle te houden. Je past je aan, je redeneert dingen weg en je houdt alle ballen hoog.

Maar zodra je eisprong is geweest en je hormonen veranderen, gebeurt er iets bijzonders. Je zenuwstelsel raakt door die biologische hormoonschommelingen toch al sneller overprikkeld. Precies op dat moment werken je hormonen als een enorm vergrootglas op alles wat je jarenlang hebt weggedrukt:

  • Oude angst voor afwijzing komt ineens keihard binnen bij een neutrale blik van je partner.
  • Opgekropte boosheid van jarenlang pleasen en grenzen overgaan barst nu in alle hevigheid los om een klein detail.
  • Het gevoel van eenzaamheid of niet goed genoeg zijn voelt plotseling als de absolute waarheid.

Je reageert op dat moment niet alleen op het hier en nu, maar ook vanuit die oude overlevingsstand uit je jeugd.

 

Herkenbare signalen dat oude pijn meespeelt bij PMDD

Hoe merk je bij jezelf dat vroegkinderlijk trauma of oude overlevingspatronen jouw klachten rondom je cyclus versterken? Vaak herken je een combinatie van deze signalen:

  • Je reacties voelen groter dan de situatie. Achteraf snap je zelf niet waarom je zo heftig schrok, huilde of uitviel om iets kleins.
  • Je bent extreem gevoelig voor afwijzing. Je vult snel voor anderen in dat ze boos op je zijn of je niet meer leuk vinden.
  • Je voelt je onveilig in je eigen lichaam. In de weken voor je menstruatie voelt je lijf als een vijand waar je geen controle over hebt.
  • Je hebt een enorm verantwoordelijkheidsgevoel. In je goede weken zorg je voor iedereen behalve voor jezelf, waardoor je uitgeput de tweede helft van je cyclus ingaat.
  • Je schaamt je diep achteraf. Zodra je ongesteld bent geworden, voel je je schuldig over hoe je hebt gereageerd tegen de mensen van wie je houdt.

Een herkenbaar voorbeeld uit het dagelijks leven

Stel je voor dat je als kind hebt geleerd dat je pas veilig bent en gewaardeerd wordt als je lief bent, niet klaagt en alles goed doet. Je hele leven lang heb je onbewust op die manier geleefd: hard werken, klaarstaan voor vriendinnen en altijd zorgen dat alles thuis op rolletjes loopt.

In de eerste twee weken van je cyclus lukt dat moeiteloos. Maar op dag achttien van je cyclus ben je moe en overprikkeld. Je partner vraagt heel normaal of je nog aan een bepaalde afspraak hebt gedacht. In jouw hoofd slaat direct het oude alarm aan: Ik doe het weer niet goed, ik faal, ik word afgewezen. Binnen een seconde voel je een golf van paniek, verdriet of felle verdediging opkomen. Niet omdat je partner iets gemeens zei, maar omdat je hormonen op dat moment een oude wond aanraakten die nog niet geheeld was.

Waarom alleen praten vaak niet genoeg is

Veel vrouwen die te maken hebben met PMDD en trauma hebben al heel wat gesprekken gevoerd bij een psycholoog of coach. Met je verstand snap je vaak allang waar bepaalde gevoelens vandaan komen. Je weet dat je partner je niet afwijst en je weet dat je goed genoeg bent.

Het lastige is alleen dat trauma en overlevingspatronen niet in je denkende brein zitten, maar diep in je onbewuste en je zenuwstelsel. In de moeilijke weken van je cyclus werkt het denkende deel van je brein juist minder goed, terwijl je emotionele brein op volle toeren draait. Daarom helpt het enorm om niet alleen te praten over je klachten, maar om rechtstreeks te werken met je onbewuste en je zenuwstelsel.

Hoe helpen hypnotherapie en breincoaching bij PMDD en vroegkinderlijk trauma?

Hoewel we de biologische gevoeligheid voor hormonen niet zomaar kunnen wegnemen, kun je de emotionele lading die in die weken naar boven komt wél enorm verzachten. Met hypnotherapie en breincoaching werken we op het niveau waar die oude pijn en overlevingspatronen zijn ontstaan: in je onbewuste. We geven je zenuwstelsel weer een gevoel van veiligheid, gaan in gesprek met de gekwetste of boze delen in jezelf en herschrijven oude, pijnlijke ervaringen zodat ze hun scherpe randjes verliezen. Wanneer dat vergrootglas van je hormonen dan na je eisprong aangaat, is er simpelweg veel minder oude pijn om uit te vergroten. Zo ontstaat er ruimte, mildheid en weer echte rust in je hoofd en lijf.

Merk je dat je elke maand alleen maar aan het overleven bent en gun je jezelf eindelijk wat meer rust? Vraag dan een Gratis Inzichtsessie van 30 minuten aan. Omdat ik zelf PMDD heb, kun je bij mij open en eerlijk je verhaal doen: ik weet hoe heftig het is. In dit online gesprek luister ik gewoon naar wat er bij jou speelt. We kijken samen waar jij het meeste tegenaan loopt en wat jij nodig hebt om je weer wat meer jezelf te voelen. Na dit half uur weet je precies of en hoe ik jou het beste kan helpen.

 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.