PMDD is een heftige, cyclische stemmingsstoornis die elke maand opnieuw je leven volledig op zijn kop kan zetten. Waar de meeste mensen wel eens hebben gehoord van een licht humeurdipje vlak voor de menstruatie, gaat deze aandoening vele malen verder dan een beetje prikkelbaar zijn.
Het voelt alsof er elke maand een schakelaar omgaat in je hoofd. Plotseling zak je weg in diepe somberheid, onverklaarbare angst of intense woede, om vervolgens op de dag dat je ongesteld wordt weer op te klaren.
In dit artikel lees je alles over wat deze premenstruele dysfore stoornis precies inhoudt. Je ontdekt het grote verschil met 'gewone' menstruatieklachten, je leest de meest herkenbare symptomen en je ziet hoe je jouw eigen patroon helder in kaart brengt. Want pas als je herkent wat er speelt, kun je gericht op zoek naar meer rust, grip en verlichting. En juist die herkenning is nodig, want als PMDD al wordt gediagnosticeerd duurt het gemiddeld 12 jaar.
Wat is PMDD precies?
De klachten bij PMDD duiken altijd op in de tweede helft van je cyclus, vanaf je eisprong tot aan het begin van je menstruatie. Meestal gaat het om één tot twee weken per maand.
Zodra de eerste bloeding doorzet, verdwijnen de klachten vaak binnen enkele uren tot een paar dagen als sneeuw voor de zon. Daarna volgt een periode waarin je je weer helemaal jezelf voelt. Je hebt energie, je kunt relativeren en je bent emotioneel stabiel. Tot de volgende eisprong zich weer aandient en de hele achtbaan van voren af aan begint.
Sinds 2013 is PMDD officieel erkend als een neuro-endocriene aandoening, wat betekent dat de oorzaak ligt in hoe je brein op je hormonen reageert. Die erkenning is ontzettend belangrijk. Het bewijst namelijk zwart-op-wit dat deze klachten geen aanstellerij zijn, maar een echte biologische oorzaak hebben.
Het grote verschil tussen PMS en PMDD
Veel mensen halen PMS en PMDD door elkaar, of denken dat het tweede gewoon een iets chiquere naam is voor het eerste. Dat klopt niet. Hoewel beide aandoeningen gebonden zijn aan dezelfde fase van je cyclus, zit er een wereld van verschil in hoe zwaar ze op je leven drukken.
- Bij PMS (premenstrueel syndroom) ervaar je weliswaar vervelende ongemakken, maar je blijft over het algemeen wel functioneren. Je hebt misschien wat sneller trek in chocolade, je borsten zijn wat gevoeliger en je snauwt een keer iets sneller naar je partner. Vervelend, maar prima te overzien.
- Bij PMDD nemen de psychische en emotionele klachten de volledige regie over je leven over. Het zijn geen lichte stemmingswisselingen meer, maar diepe dalen van wanhoop, paniekaanvallen en een verlammende vermoeidheid.
Relaties kunnen, soms onherstelbare, barsten oplopen door de oncontroleerbare woede-uitbarstingen in die twee weken voor de menstruatie. Werk en carrière komen onder druk te staan omdat concentreren onmogelijk wordt en je je simpelweg niet meer onder de mensen durft te vertonen.
Waar PMS vooral draait om milde lichamelijke ongemakken, ligt het zwaartepunt bij deze ernstige stoornis overduidelijk op je gevoel en je gedachten. De emoties zijn zo rauw, echt en overweldigend dat je zelfvertrouwen volledig instort. Je herkent jezelf letterlijk niet meer terug in de spiegel. Je ogen staan anders en je gezichtsuitdrukking is niet zoals je van jezelf gewend bent. Zodra je ongesteld bent, schaam je je misschien wel voor hoe je hebt gereageerd, terwijl je op dat moment totaal geen rem kon vinden op je eigen gevoelens.
Herkenbare PMDD symptomen op een rij
Omdat de veranderingen in je lichaam zoveel verschillende systemen beïnvloeden, zijn de klachten bij PMDD enorm breed. Toch zijn er duidelijke patronen te herkennen.
Om te kunnen spreken van deze stoornis, moeten er minstens vijf van de onderstaande symptomen aanwezig zijn in de week voor je menstruatie. Daarbij hoort altijd minimaal één van de eerste vier emotionele hoofdklachten:
- Diepe somberheid en hopeloosheid. Je voelt je plotseling extreem depressief, waardeloos of leeg, vaak zonder dat er een duidelijke aanleiding is in je leven.
- Intense angst en spanning. Een voortdurend gevoel van opgejaagdheid, paniek of het idee dat je elk moment de controle verliest.
- Extreme stemmingswisselingen. Je kunt binnen enkele minuten omslaan van onbedaarlijk huilen naar ijskoude onverschilligheid of diepe wanhoop.
- Aanhoudende woede en prikkelbaarheid. Kleine geluiden, zoals iemand die hardop kauwt of een deur die dichtslaat, kunnen al een enorme golf van irritatie of ruzie veroorzaken.
- Verlies van interesse in dagelijkse dingen. Hobby’s, werk, sociale afspraken of zelfs je partner kunnen je ineens gestolen worden; je wilt jezelf het liefst opsluiten op een donkere kamer.
- Concentratieproblemen en watten in je hoofd. Simpele taken op je werk kosten drie keer zoveel moeite. Je vergeet woorden, kunt geen beslissingen nemen en staart wezenloos naar je beeldscherm.
- Verlammende vermoeidheid en gebrek aan energie. Zelfs na tien uur slapen voelt je lichaam alsof het van lood is gemaakt.
- Veranderingen in eetlust. Plotselinge, onbedwingbare eetbuien (vaak gericht op suiker en koolhydraten) of juist een totaal gebrek aan trek.
- Slaapproblemen. Moeite met inslapen door piekeren, midden in de nacht badend in het zweet wakker worden, of juist de hele dag willen slapen.
- Het gevoel overweldigd te zijn. Alles is te veel. Een volle wasmand of een simpel appje kan al zorgen voor complete kortsluiting in je hoofd.
- Lichamelijke klachten. Gevoelige of pijnlijke borsten, gewrichts- en spierpijn, hoofdpijn of migraine, een extreem opgeblazen buik en het vasthouden van vocht.
Wanneer wanhoop het overneemt: PMDD en suïcidale gedachten
Omdat de emotionele dalen bij PMDD zo diep en plotseling zijn, kan de wanhoop in de tweede helft van je cyclus overweldigend voelen. Het is belangrijk om te weten dat suïcidale gedachten helaas een veelvoorkomend en serieus symptoom zijn bij PMDD. Je bent hierin dus absoluut niet de enige; deze gedachten zijn een direct gevolg van hoe heftig jouw brein op de hormoonschommelingen reageert.
Uit internationaal wetenschappelijk onderzoek onder vrouwen met PMDD blijkt hoe ingrijpend deze impact is:
- Ruim 72 procent van de vrouwen met PMDD krijgt tijdens hun leven te maken met actieve suïcidale gedachten.
- Ongeveer 30 tot 34 procent van deze groep doet ooit een poging tot zelfdoding.
Vaak voelen deze gedachten in de dagen voor je menstruatie levensecht en uitzichtloos, terwijl ze op de dag dat je ongesteld wordt ineens weer wegebben. Juist omdat die omslag zo heftig is, is het van levensbelang om deze gedachten niet alleen te dragen en op tijd aan de bel te trekken.
Denk je op dit moment aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Praat erover. Je kunt 24/7 gratis en anoniem bellen met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chatten via 113.nl.
Hoe voelt PMDD in het dagelijks leven? Een herkenbaar voorbeeld
Stel je voor hoe een gewone maand verloopt wanneer je leeft met deze onzichtbare achtbaan.
In de eerste twee weken van je cyclus ben je de persoon die iedereen kent en waardeert. Je draait je hand niet om voor een drukke werkweek, je lacht om de flauwe grappen van je collega’s en na je werk duik je vol energie de sportschool in. Thuis ben je geduldig, maak je plannen voor het weekend en voel je je oprecht gelukkig met je relatie en je leven. Je bent scherp, veerkrachtig en hebt het gevoel dat je de wereld aankunt.
De omslag na de eisprong
Dan breekt dag vijftien aan. Je eisprong is geweest. De volgende ochtend word je wakker met een zwaar, onbestemd gevoel op je borst. Nog voordat je één voet uit bed hebt gezet, voel je een golf van irritatie opkomen omdat de wekker net iets te hard afgaat.
Tijdens het ontbijt zegt je partner iets heel onschuldigs over de boodschappen, maar in jouw hoofd komt het binnen als keiharde kritiek op hoe jij het huishouden runt. Je voelt de tranen achter je ogen prikken en snauwt iets terug waar je twee seconden later al spijt van hebt.
Op je werk lukt het je niet om één mailtje fatsoenlijk te lezen, laat staan te beantwoorden. De letters dansen voor je ogen en je hebt het gevoel dat al je collega’s je stiekem maar een waardeloos persoon vinden. Tegen de middag overvalt een loodzware vermoeidheid je. Je trekt je terug op het toilet omdat je de tranen niet meer kunt tegenhouden, terwijl je geen flauw idee hebt waar al dat verdriet vandaan komt.
De opluchting van de menstruatie
's Avonds lig je op de bank te staren naar het plafond, overtuigd dat je relatie op knappen staat en dat je beter af zou zijn als je er even helemaal niet was. Dit duurt tien dagen lang, dag in dag uit.
Tot je op woensdagochtend naar de wc gaat, ziet dat je ongesteld bent geworden, en binnen een paar uur letterlijk de mist in je hoofd voelt optrekken. Plotseling kun je weer helder denken, voel je de liefde voor je partner weer stromen en vraag je je verbijsterd af wie die wanhopige, depressieve persoon van gisteren eigenlijk was.
Hoe krijg je duidelijkheid over je klachten?
Omdat de symptomen van PMDD zo sterk lijken op die van andere psychische klachten, gaat het bij de huisarts vaak mis. Veel vrouwen krijgen de stempel depressie of angststoornis. Het grote verschil zit hem echter in de timing. Bij een gewone depressie zijn de klachten er altijd, bij PMDD heb je elke maand een glasheldere, klachtenvrije periode na je menstruatie.
Er bestaat helaas geen simpele bloedtest waarmee je kunt aantonen dat je dit hebt. De beste manier om helderheid te krijgen, is door minimaal twee maanden achter elkaar dagelijks een klachtendagboek bij te houden. Je noteert elke dag op een schaal van één tot zes hoe het gaat met:
- Je stemming en eventuele somberheid
- Je angstniveau en innerlijke onrust
- Je energieniveau en concentratie
- Je lichamelijke klachten en de dagen dat je ongesteld bent
Wanneer je na twee maanden ziet dat de diepe dalen elke keer precies samenvallen met de periode na je eisprong, heb je bewijs in handen. Wil je precies snappen hoe die reactie in je hoofd werkt? Lees dan ook mijn andere artikel over wat er precies gebeurt in je brein bij PMDD.
Je staat er niet alleen voor
Het is volkomen begrijpelijk als je soms moedeloos wordt van het idee dat je elke maand weer dat gevecht in je eigen hoofd moet aangaan. PMDD is geen onschuldig ongemak dat je even wegwuift met een kop thee, een paracetamolletje en een warme kruik. Het is een zware wisselwerking tussen je cyclus en je gevoel die je volledige veerkracht op de proef stelt. Maar het herkennen van dit patroon is de allerbelangrijkste eerste stap. Je hoeft jezelf niet langer de schuld te geven van de emotionele stormen die je overvallen. Door je cyclus in kaart te brengen en je grenzen serieus te nemen, kun je de controle weer terugpakken.
Hoe helpen hypnotherapie en breincoaching bij PMDD?
Hoewel PMDD gekoppeld is aan je maandelijkse cyclus, heeft de manier waarop je brein en zenuwstelsel omgaan met stress en emoties een enorme invloed op hoe zwaar die weken op je drukken. Precies daar kunnen hypnotherapie en breincoaching het verschil maken. We werken zowel met je bewuste denkpatronen als met je onbewuste om het interne alarmsysteem in je hoofd te kalmeren. Door diepe ontspanning te installeren en oude emotionele triggers op te ruimen, word je minder meegesleurd in die maandelijkse golf van somberheid, woede of paniek. Je brein leert om sneller te schakelen naar rust, waardoor je meer veerkracht en grip ervaart op je eigen leven.
Meer weten over de mogelijkheden van hypnotherapie en breincoaching bij PMDD? Lees dan het artikel: Hypnotherapie en breincoaching bij PMDD: Van overleven naar eigenaarschap.
Wil jij graag weer rust te vinden in je lichaam en hoofd? Vraag dan vandaag nog een Gratis Inzichtsessie van 30 minuten aan. Tijdens deze persoonlijke online sessie krijg je direct meer inzicht in jouw situatie. Na 30 minuten heb je een concreet plan. Je weet waar je staat én wat de mogelijkheden zijn om je beter te voelen.
Reactie plaatsen
Reacties