Bij PMDD reageert je brein extreem overgevoelig op volkomen normale veranderingen in je hormoonhuishouding. Als je last hebt van deze heftige stemmingsstoornis, heb je misschien al eens je bloed laten prikken bij de huisarts. De kans is groot dat je toen te horen kreeg dat je hormonen prima in balans zijn.
Dat voelt ontzettend verwarrend en soms zelfs eenzaam. Want hoe kan het dat je je ongeveer twee weken per maand zo wanhopig, somber, angstig of woedend voelt, als er in je bloed niets geks te zien is?
In dit artikel duiken we op een begrijpelijke manier onder de motorkap van je hersenen. Je ontdekt waarom je zenuwstelsel na je eisprong op hol slaat, waarom niet elk vrouwenbrein op hetzelfde hormoon reageert en vooral: wat je zelf kunt doen om de rust in je hoofd weer terug te brengen.
Het grootste misverstand over PMDD en hormonen
Lange tijd dachten artsen en onderzoekers dat PMDD werd veroorzaakt door een tekort of een overschot aan hormonen. Het klonk ook zo logisch: als je zulke heftige reacties hebt rondom je menstruatie, dan moet er wel iets mis zijn met je hormoonproductie.
Toch wees onderzoek keer op keer iets heel anders uit. Vrouwen met PMDD hebben over het algemeen precies dezelfde hoeveelheid vrouwelijke hormonen in hun bloed als vrouwen die nergens last van hebben. Het probleem zit dus meestal niet in de aanmaak van je hormonen.
Het echte probleem zit in de manier waarop jouw hersenen reageren op de natuurlijke stijging en daling van die hormonen. Zie het als een allergische reactie van je brein. Waar een ander nergens last van heeft, gaat bij jou direct het interne brandalarm af zodra je hormoonspiegels na de eisprong veranderen. Wetenschappelijk onderzoek laat zelfs zien dat deze gevoeligheid diep verankerd ligt in onze genen. Het is dus een echte, lichamelijke reactie waar je met pure wilskracht niet zomaar tegenop kunt boksen.
Wat gebeurt er precies in je hoofd na de eisprong?
Eerst iets wat veel vrouwen met PMDD verrast: je hormonen zijn waarschijnlijk gewoon normaal. Als je bloed laat prikken, zie je bij vrouwen met en zonder PMDD dezelfde spiegels oestrogeen en progesteron. Het verschil zit niet in je hormonen. Het zit in hoe jouw brein erop reageert.
Wetenschappers noemen PMDD daarom een gevoeligheid van het brein voor de normale schommelingen van je cyclus. Twee hormonen spelen daarbij de hoofdrol: progesteron en oestrogeen. Hoe sterk elk van die twee bij jou meespeelt, kan per vrouw verschillen. Om te snappen waarom je je in de tweede helft van je cyclus zo anders voelt, kijken we naar wat er met beide gebeurt.
1. Gevoeligheid voor progesteron (het rempedaal van je brein)
Na je eisprong maakt je lichaam meer progesteron aan. Een deel daarvan zet je lichaam om in allopregnanolon, een stofje dat normaal werkt als een natuurlijke rustgever. Het trapt het rempedaal van je brein in. Bij de meeste vrouwen zorgt het voor ontspanning, kalmte en een betere nachtrust.
Bij vrouwen met PMDD gaat dat anders. Het lijkt erop dat de ontvangers in hun brein zich niet goed aanpassen aan het stijgen en dalen van dit stofje. En juist die verandering is het probleem, niet de hoeveelheid. Het gevolg:
- Het stofje dat rust zou moeten brengen, werkt niet meer als rem. Het kan zelfs het omgekeerde doen.
- Je voelt onrust, angst en prikkelbaarheid, zonder duidelijke aanleiding.
- Je zenuwstelsel schiet sneller in de stressstand. Kleine dingen komen harder binnen.
Dat verklaart ook waarom de klachten bij de meeste vrouwen niet direct na de eisprong beginnen, maar pas in de één tot twee weken voor de menstruatie op hun ergst zijn. Juist dan schommelen de spiegels het meest.
2. Gevoeligheid voor oestrogeen (een dip in je stemming)
Ook oestrogeen speelt mee. In de eerste helft van je cyclus stijgt het, met een piek vlak voor je eisprong. Oestrogeen ondersteunt de werking van serotonine, een stofje in je brein dat helpt bij een stabiel humeur, je eetlust en je slaap.
Na de eisprong zakt oestrogeen even, stijgt dan opnieuw een beetje, en daalt in de week voor je menstruatie flink. Is jouw brein gevoelig voor die daling, dan neemt de werking van serotonine af. Dat zie je terug in de behandeling: bij PMDD werken middelen die op serotonine ingrijpen vaak al binnen een paar dagen, veel sneller dan bij een depressie.
Wanneer één of beide processen bij jou opspelen, gebeurt er van alles tegelijk in je hoofd:
- Je stemming zakt. Somberheid en huilbuien liggen op de loer.
- Je angstcentrum reageert sterker en ziet sneller gevaar of afwijzing.
- Het deel van je brein dat relativeert en je emoties afremt, heeft het moeilijker.
Het resultaat? Een storm in je hoofd waarin een kleine tegenslag of een onschuldige opmerking ineens voelt als het einde van de wereld. Tot je menstruatie begint en de storm vaak binnen een paar dagen weer gaat liggen. (Herken je deze omslag maar weet je nog niet zeker of dit bij jou speelt? Lees dan eerst ons artikel over de symptomen van PMDD en het verschil met PMS.)
Wat kun je doen om de klachten te verlichten?
Weten dat je hersenen zo heftig reageren op je cyclus is al een enorme opluchting. Maar nog belangrijker is de vraag: hoe haal je de scherpe randjes van die moeilijke weken af? Omdat elk lichaam en elk brein anders reageert, werkt een combinatie van praktische keuzes en mentale ondersteuning meestal het best.
Zorg voor extra rust voor je zenuwstelsel
Wanneer je zenuwstelsel na je eisprong toch al op scherp staat, helpt het enorm om andere prikkels en stressfactoren zo klein mogelijk te houden. Kleine aanpassingen in je dagelijks leven maken vaak al een groot verschil:
- Houd je bloedsuikerspiegel stabiel. Eet in de twee weken voor je menstruatie minder snelle suikers. Zo voorkom je hoge pieken en diepe dalen in je energie en stemming.
- Wees voorzichtig met cafeïne en alcohol. Koffie, energiedrankjes en wijn jagen je zenuwstelsel extra op en kunnen angst en prikkelbaarheid flink verergeren.
- Blijf rustig in beweging. Een dagelijkse wandeling in de natuur helpt je lichaam om stresshormonen af te bouwen en natuurlijke rustgevers aan te maken.
- Plan je agenda slim. Probeer grote, stressvolle verplichtingen of moeilijke gesprekken zoveel mogelijk in de eerste twee weken van je cyclus te plannen, wanneer je brein op zijn sterkst is.
- Zorg voor je darmen. Je darmen en hersenen staan via de darm-hersen-as voortdurend met elkaar in contact, en een groot deel (ongeveer 90%) van je rustgevende gelukshormoon serotonine wordt in je darmen aangemaakt. Daarnaast vertraagt het hormoon progesteron na je eisprong je spijsvertering, wat kan zorgen voor een opgeblazen gevoel of trage stoelgang. Door genoeg vezels en gefermenteerde producten te eten en voldoende water te drinken, houd je je darmflora blij en geef je je zenuwstelsel via je buik direct meer rust.
Medische en hormonale mogelijkheden
Naast leefstijlaanpassingen kijken veel vrouwen samen met hun huisarts, gynaecoloog of hormoonspecialist naar gerichte medische ondersteuning. Omdat elk lichaam anders reageert op hormoonschommelingen, zijn er verschillende routes mogelijk:
-
- SSRI’s (antidepressiva). Deze medicijnen ondersteunen de serotoninehuishouding in je hersenen. Het bijzondere bij PMDD is dat een lage dosering vaak al binnen enkele dagen werkt. Sommige vrouwen slikken een SSRI daarom alleen in de twee moeilijke weken voor de menstruatie, in plaats van de hele maand door.
- Hormonale anticonceptie. Door bijvoorbeeld de anticonceptiepil door te slikken zonder stopweek, leg je de natuurlijke eisprong stil. Hierdoor vlak je de maandelijkse pieken en dalen in je hormonen af.
- Bio-identieke hormonen. Steeds vaker wordt er ook gekeken naar bio-identieke hormoontherapie, zoals lichaamseigen progesteron of oestrogeen, om de schommelingen na de eisprong op te vangen en het lichaam beter te ondersteunen. Let hierbij wel altijd op goede begeleiding van een gespecialiseerd arts, omdat een brein met PMDD heel specifiek op hormonen kan reageren.
- Supplementen en voedingsstoffen. Gerichte ondersteuning met specifieke vitamines, mineralen of vetzuren kan helpen om je zenuwstelsel en hormoonstofwisseling op een natuurlijke manier in balans te houden. Laat je hierbij bij voorkeur adviseren door een specialist of orthomoleculair therapeut, zodat je kiest wat echt aansluit bij jouw lichaam en eventuele tekorten.
Waarom de emoties bij PMDD zo diep raken
De biologische reactie op hormonen bij PMDD is een vaststaand feit; dat kun je niet simpelweg 'wegdenken' of met een beetje gedragsverandering oplossen. Toch zit er een enorme wereld achter de heftige emoties, angsten en woede die in die weken naar boven komen.
Je hormoonschommelingen werken in de tweede helft van je cyclus eigenlijk als een soort vergrootglas of een emotionele katalysator. Oude pijn, onverwerkte spanning, onzekerheden of diepgewortelde overlevingspatronen die je in de eerste weken van je cyclus nog prima onder controle houdt, worden na de eisprong ineens vol in de schijnwerpers gezet. Juist omdat de emoties ergens vandaan komen én je zenuwstelsel in die fase op scherp staat, voelt alles zo rauw en overweldigend. Daarin ligt ook direct de sleutel tot verlichting: door op een dieper niveau te werken met wat er in jou geraakt wordt, kun je een groot deel van de lading en de uitputting uit die maandelijkse storm afhalen.
Hoe helpen hypnotherapie en breincoaching bij PMDD?
Hoewel hypnotherapie en breincoaching de biologische gevoeligheid van je hersenen voor hormonen niet wegnemen, bieden ze enorm veel mogelijkheden om de impact van PMDD op je leven drastisch te verzachten. Naast het tot rust brengen van een overprikkeld brein en zenuwstelsel, werken we namelijk met alles wat er in die moeilijke weken wordt aangeraakt. Denk bijvoorbeeld aan delenwerk (het in gesprek gaan met die gekwetste, boze of angstige delen in jezelf die na de eisprong het stuur overnemen) het opruimen van onbewuste stressreacties en het doorbreken van diepe emotionele triggers. Zo bouw je aan duurzame veerkracht van binnenuit, waardoor de hormoonschommelingen niet langer jouw hele wereld overnemen.
Wil jij ontdekken wat hypnotherapie en breincoaching voor jou kunnen betekenen bij PMDD? Vraag dan vandaag nog een Gratis Inzichtsessie van 30 minuten aan. Tijdens deze persoonlijke online sessie krijg je direct inzicht in jouw probleem. Na 30 minuten heb je een concreet plan. Je weet precies waar je staat én wat er nodig is om je probleem op te lossen.
Reactie plaatsen
Reacties